Osoby przebywające w domach opieki mają zagwarantowane prawa, które chronią ich godność, prywatność i autonomię. Znajomość tych praw jest kluczowa zarówno dla samych seniorów, jak i dla ich rodzin. W Europie standardy ochrony praw mieszkańców domów opieki są regulowane przepisami krajowymi i unijnymi.
Każdy mieszkaniec domu opieki ma prawo do traktowania z szacunkiem i godnością, niezależnie od stanu zdrowia czy stopnia niepełnosprawności. Personel jest zobowiązany do poszanowania indywidualności każdej osoby, jej przekonań religijnych, kulturowych i osobistych preferencji. Wszelkie formy przemocy fizycznej i psychicznej są niedopuszczalne i karane prawnie.
Seniorzy w domach opieki mają prawo do prywatności osobistej, korespondencji i rozmów telefonicznych. Personel powinien pukać przed wejściem do pokoju i respektować przestrzeń osobistą mieszkańca. Dane medyczne i osobiste podlegają ochronie zgodnie z przepisami o ochronie danych osobowych RODO.
Mieszkaniec domu opieki ma prawo do pełnej informacji o swoim stanie zdrowia, planowanym leczeniu i opiece. Ma prawo wyrażać zgodę lub odmawiać poszczególnych procedur medycznych. Rodzina powinna być informowana o zmianach w stanie zdrowia seniora, o ile sam zainteresowany wyrazi na to zgodę.
Seniorzy mają prawo do regularnych odwiedzin rodziny i przyjaciół. Dom opieki nie może arbitralnie ograniczać wizyt, chyba że wymagają tego szczególne okoliczności zdrowotne. W dobie pandemii wiele placówek wypracowało elastyczne rozwiązania, takie jak wizyty na świeżym powietrzu czy połączenia wideo.
W przypadku naruszenia praw mieszkańca należy w pierwszej kolejności zgłosić sprawę kierownictwu placówki. Jeśli to nie przyniesie efektu, można złożyć skargę do właściwego urzędu nadzorującego domy opieki. Organizacje pozarządowe i rzecznicy praw pacjenta oferują bezpłatne poradnictwo prawne. Dokumentowanie wszelkich nieprawidłowości ułatwia dochodzenie roszczeń.
31 maja, 2026
